DOLAR 5,6643
EURO 6,2778
ALTIN 272,5
BIST 95.286
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 27°C
Gök Gürültülü

Kuzey ve Doğu Suriye’de Efrîn anması

20.01.2019
A+
A-

Suriye iç savaşının güvenilir tek durağı olan tarih, ticaret ve tarım kenti Efrîn’e uluslararası uzlaşı ile yapılan saldırıların üzerinden bir yıl geçti. Efrînliler Şehba’da kentlerinin özgürleşeceği günü bekliyor. Kuzey ve Doğu Suriye halkları da bugün sokaklara çıkarak Efrîn’i unutmadıklarını haykıracak.

Mezopotamya Ajansı’ndan Nazım Daştan’ın haberine göre, Kuzey ve Doğu Suriye’nin Efrîn Kantonu, Türkiye’nin sınır illeri olan Kilis ve Hatay’ın karşısında bulunuyor. Güneyinde Haleb, doğusunda Ezaz, batısında ise Suriye sahasında krize neden olan İdlib kenti bulunuyor. Şêrawa, Şiyê, Cindirêsê, Bilbilê, Reco, Mabeta ve Şera olmak üzere 7 ilçesi bulunan Efrîn’e 365 köy bağlı. Aldığı göçlerle beraber nüfusu yaklaşık 1 milyonu bulan kent, tam bir yıl önce Suriye’nin savaş görememiş tek yeri olarak biliniyordu. Nüfusunu Kürt, Arap, Êzîdî, Alevi, Ermeni ve Hristiyan halk ve inançlar oluşturuyordu.

MİLYONLARCA ZEYTİN AĞACI

Bölgenin diğer kentlerine oranla dağlık bir alana sahip olan Efrîn’in, en bilinen dağları Lêlûn, Hawar ve Çiyayê Kurmênc (Kürt dağı). Maki bitki örtüsünün de görüldüğü Efrîn, bu özelliği ile bir Akdeniz kentini anımsatıyor. Verimli tarım arazilerinin yanında yeşil zeytinin diyarı olarak bilinen kentte, yaklaşık 18 milyon zeytin ağacı bulunuyor. Kimi kaynaklar bu sayının 20 milyonu bulduğunu da söylüyor.

KENTTEKİ TARİH

Tarihi bir kent olma özelliği taşıyan kent, birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış. Bunların başında Huri, Mittani, Med, Pers, Roma, Asuri, Makedon, Bizans, Emevi, Abbasi, Eyuubi, Osmanlı ve Fransızlar geliyor. Bu kültürlere ait birçok tarihi eser bulunurken, bunlardan en ünlüleri ise Ayn Dara Tapınağı, Nebi Huri Kalesi, Roma Köprüsü, Saman Kalesi ve Lübnanlı Yahudilerin inanç merkezi olan Marmaron Tapınağı.

Bir ticaret merkezi olarak da görülen Efrîn, Türkiye’nin saldırılarından önce yapılan araştırmalara göre Suriye savaşı içinde ekonomik olarak, gelişim gösteren tek yer olarak görülüyordu. Geniş tarım arazilerinde birçok ürün elde ediliyordu. Bunların başında ise zeytin geliyordu. Ortadoğu’nun sanayi ve ticaret merkezi olarak görülen Haleb’in Türkiye destekli gruplar eli ile yakılıp, yok edilmesiyle burada bulunan iş gücünün önemli bir oranı Efrîn’e kaydırıldı. Bu konuda Efrîn Haleb’in rolünü oynuyordu.

GÖÇMEN KENTİ

Oluşturduğu yapı ve sistem ile sadece kendisine değil diğer halklara da yaşam alanı açan Efrîn; Hama, Haleb, Şam, Humus, Tartus, İdlib, Dêra Zor, Bab ve Irak’ta savaştan dolayı kaçan insanlara kucak açan güvenli bir yerdi. Gelen göçmenler Şêrawa ve Şehba bölgelerinde yapılan kamplarda barındırılıyordu. Bölgeye gelen göçmenlerin sayısı yüzbinleri buluyordu.

KUŞATMALAR

Suriye iç savaşının başlamasından sonra, Kürtlerin 19 Temmuz 2012’de ilan ettiği demokratik özerkliğin bayrağı, Kobanê ve Dêrik gibi kentlerin yanı sıra Efrîn’de de dalgalanıyordu. Coğrafi ve askeri pozisyonu nedeniyle, Efrîn yıllarca ambargo altında kaldı. Kuzeyinde Türkiye, batısı ve doğusunda Türkiye’nin desteklediği gruplar, güneyinde ise Suriye rejimi ve çeşitli gruplar bulunuyordu. Oluşturulan sistem ile halkların ortak yaşam alanı haline gelen kent, ambargo altında bırakılarak boğdurulmak istendi. Kimi zaman saldırıların hedefi olan Efrîn, Rojava Devrimi’ne ilk saldırıların yapıldığı yer olarak da tarihteki yerini aldı. Ancak bu politikaların hiçbiri sonuç vermedi.

58 GÜNLÜK DİRENME

Geçtiğimiz yıl bugün (20 Ocak 2018) Efrîn’e 72 uçak ile startı verilen saldırılarda 58 gün boyunca bir savaş yaşandı. Suriye iç savaşı içinde savaş tarzı ile bir ilk yaşandı. Türkiye topladığı onlarca grubu Efrîn’e yönlendirirken, yapılan saldırılar kapsamında kadın ve çocukların ağırlıkta olduğu yaklaşık 300’ü aşkın sivil insan katledildi, 742’si de yaralandı. Halen akıbeti belli olmayan insanların olduğu saldırılara, Suriye’de bulunan tüm taraflar sessiz kaldı. Efrîn’e dönük saldırılar bir anlaşma dahilinde gerçekleşirken, bu saldırılara bölgenin savunma güçleri ise 58 gün boyunca direndi.

RASTGELE BOMBARDIMAN

Saldırılar kapsamında yaşam alanları dahil, tarihi yerler bombalandı. Ayn Dara Tapınağı, Nebi Huri Kalesi, Marmaron Tapınağı ve Êzîdîlere ait birçok inanç merkezi yerle bir edildi. İçme suyu merkezlerinin dahi bombalandığı Efrîn, yaşadığı savaş ile ikinci Haleb olarak adlandırıldı.

DEMOGRAFİK YAPIYLA OYNANDI

Efrîn’in Türkiye ve destekli grupların eline geçmesi ile Şam’ın Guta ve Kalamun bölgelerinde bulunan selefi ve radikal grupların hepsi Efrîn’e yerleştirildi. Gruplar aileleri ile birlikte gelirken, bunlara daha sonra Suriye rejimi ve Rusya tarafından Türkiye destekli gruplardan alınan Dera ve Kuneytra kentlerinden gelenler de dahil oldu. Böylelikle Suriye savaşında demografik yapısı değiştirilen ilk kent Efrîn oldu.

İŞKENCELER

Kürtlere ait ne varsa yakılıp, yok edilirken; Kürt kültür ve isimlerine dahi tahammül gösterilmeyerek değiştirildi. Binlerce Efrînlinin terk etmek zorunda kaldığı kenti bırakmayan Kürtler, kaçırılmaya başlandı. Şimdiye kadar yaklaşık 3 bin kişi gruplarca alıkonuldu. Alıkonulan Efrînliler işkencelerden geçirilerek, zorla göçe tabi tutuldu. Kaçırılanlardan 159’u kadın olmak üzere yaklaşık 850 kişinin akıbeti bilinmiyor. Çoğu Efrînli ise kaçırılıp ailesinden fidye isteniyor.

VEKALET SAVAŞI SONRASI, BÖLGE GÜCÜ’NÜN ETKİSİ

ABD, Rusya, Almanya, İngiltere, Fransa ve İsrail gibi güçlerin Efrîn’in el değiştirmesi noktasında anlaştığı, daha sonra ortaya çıkarken, Suriye iç savaşı Efrîn’den sonra farklı bir aşamaya geçti. Vekalet savaşlarını bitiren uluslararası güçler, Efrîn ile birlikte bölgesel güçler üzerinden Suriye’deki emellerini ve planlarını devreye koydu. Bunun ilk adımı da Kürtlere yaşatıldı.

YÜRÜYÜŞLER DÜZENLENECEK

Üzerinden bir yıl geçti. Efrîn’de göçertilenler Şehba’nın Serdem ve Berxwedan kamplarında barınıyor. Şimdi üçüncü bir kamp daha yapılırken, Efrînliler kentlerinin özgürleştirilmesini dört gözle bekliyor. Efrîn’in özgürleştirilmesi Suriye’de yaşanan yeni dengelerde önemli bir yer tutarken, bugün Efrîn için Kobanê başta olmak üzere tüm kentler ayağa kalkıyor. Kuzey ve Doğu Suriye’nin önemli merkezlerinde Efrîn için yürüyüşler gerçekleştirilecek.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.