DOLAR 5,7716
EURO 6,4587
ALTIN 272,1
BIST 110.115
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 16°C
Parçalı Bulutlu

Şaban İba: Kürt hareketi bölgesel çözümler yaratıyor

27.11.2019
A+
A-

İSTANBUL – Kürtlerin ulusal taleplerinin bastırılmasının çözüm olmadığına dikkati çeken araştırmacı yazar Şaban İba, “Kürt hareketi, egemen ulus devletlerin ve emperyalistlerin oyunlarına karşı yeni koşullara uyum sağlayarak, bölgesel çözüm önerileriyle siyasal açılımlar yapmaktadır” dedi.

Kasr-ı Şirin (1639) ile ikiye parçalanan ve Lozan Antlaşması’yla (1923) dört parçaya bölünen Kürtlerin egemen ulus devletlere karşı başlatmış olduğu isyanların ardı arkası da kesilmedi. İnkâr, imha ve asimilasyon politikalarına karşı özelikle Cumhuriyetin kuruluşu ve sonrasında artan hak talepleri, “dış mihrak”, “düşman”, “terörist” kavramlarıyla zor kullanılarak bastırıldı. Kürtlerin 1880’de Şeyh Ubeydullah Hareketi’yle başlayan hak talepleri Şeyh Selim Şehabettin ve Ali İsyanı (1912- Bitlis), Koşgari İsyanı (1920-Koşgiri), Şeyh Sait İsyanı (1925- Bingöl-Muş-Diyarbakır), Seit Taha ve Seit Abdullah İsyanı (1925-Şemdinli), Reşkotan ve Reman İsyanı (1925- Diyarbakır), Jilyan İsyanı (1926- Siirt), Yakup Ağa Ve Oğulları (1926-Pervari, Güyan İsyanı (1926-Siirt), Haco İsyanı (1926- Nusaybin), Ağrı İsyanı (1926-1930), Koçuşağı İsyanı (1926- Silvan), Hakkari- Beytüşşebab İsyanı (1926), Mutki İsyanı (1927- Bitlis), Biçar Harekatı (1927- Silvan), Zilanlı Resul Ağa İsyanı (1929- Eruh), Tutaklı Ali Can İsyanı (1930- Tutak-Bulanık-Hınıs), Oramar İsyanı (1930- Van), Buban Aşireti İsyanı (1934- Bitlis), Abdurrahman İsyanı (1935-Siirt), Abdulkuddüs İsyanı (1935-Siirt), Sason İsyanı (1935-Siirt) ve Dersim İsyanı (1938) gibi örgütlenmelerle sürdü. En son 29’uncu isyan olarak adlandırılan ve 27 Kasım 1978’de kurulan Partiya Karkerên Kurdistan/ Kürdistan İşçi Partisi (PKK), Türkiye’deki Kürtlerin en uzun soluklu siyasal örgütlenmesi olarak tarihe damga vurdu. 
 
‘BİRBİRİNDEN KOPUK DEVAM ETTİ’ 
 
Kürtlerin hak talebinin askeri bastırma yöntemleriyle ötelenemeyeceği tarihteki örneklerle sabit olduğuna dikkati çeken araştırmacı yazar Şaban İba, 1. Dünya Savaşı’ndan hemen sonra Kürtlerin yalnızlaştırdığını hatırlattı. İba, “Kürdistan emperyalist güçler tarafından tarihten bu yana paylaşım mücadelelerine sahne olmuştur. Kürtlerin ‘kendi kaderlerini tayin hakkı’ emperyalistler ve bölgedeki egemen devletler tarafından her aşamada engellenmiştir” dedi. 
 
İba,“Bu bölünmüşlük, başlangıçtan beri bir parçanın diğerini etkileyebileceği ve birinin kurtuluşunun diğerlerinin de kurtuluşu anlamına geleceği için emperyalistlerin ve sömürgeci egemen devletlerin ortak çıkarları gereği baskı ve terör uygulamalarını yarattı. Kürt ulusal hareketinin her parçadaki ayrı örgütlenmesi de hem birbirlerine karşı ve hem de egemenliği altında bulundukları devletlere karşı benzer etkileri ve tepkileri içerdi. Bölünmüşlüğün gerektirdiği ortak mücadele ve örgütlenme perspektifi sağlanamadığından gelişkin olan bir parçanın kurtuluşu için gerekli olan birlik ve ittifak sorunları çözümlenemedi. Her parçadaki mücadele kendilerine özgü ulusal ve sınıfsal temellerde ve birbirinden kopuk bir şekilde devam etti” diye belirtti. 
 
‘FARKLI BİR NİTELİK KAZANDI’
 
Genel olarak ulusal demokratik hareketler, ilgili ülkenin gelişmişlik düzeyinin belirli bir aşamasında ulusal burjuvazinin tamamının olmasa bile büyük bir bölümünün sınıfsal desteğiyle ortaya çıktığını anımsatan İba, şöyle devam etti: “Ancak Kürt Özgürlük Hareketi gerek ortaya çıkışı ve gerekse gelişim süreci bakımından benzerlerinden farklı bir nitelik kazandı. Diğer parçalardaki örgütsel yapılardan farklı olarak ne Kürt feodallerine/aşiretlerine ne de Kürt burjuvazisine dayandı. Bir grup Kürt ve Türk devrimci gencin başlattığı bu hareket, giderek Kürt yoksul köylülüğü, Kürt emekçileri, şehir küçük burjuvazisi ve kent yoksullarının desteğini aldı. Ulusal ve sınıfsal niteliği bakımından antisömürgeci ve antifeodal mücadele içinde şekillenen, halkın önemli bir desteğini alan bir hareket konumunda olan Kürt özgürlük hareketinin önderliği, siyaset tarzı, strateji ve taktikleri, Kürt ulusal hareketinin tarihsel mücadele geleneğinden ayrı olarak ele alınamaz. Ulusal, sınıfsal, etnik, kültürel ve dinsel dinamikleriyle bölgede bir fay hattı oluşturan Kürtlerin bölgesel bir devrimi tetikleyecek ve bütün dengeleri alt üst edebilecek bir fonksiyon üstlenebilme potansiyeline sahip olması, bölgedeki egemen ulus devletlerin ve emperyalistlerin oyunlarını artırmaktadır. Bunun farkında olan Kürt özgürlük hareketi, yeni koşullara uyum sağlamaya ve bölgesel çözüm önerileriyle siyasal açılımlar yapmaktadır.”  
 
‘KÜRTLER İÇİN ÇÖZÜMDEN BAŞKA SEÇENEK YOK’
 
Kürt Özgürlük Hareketi’nin Türkiye, İran, Irak ve Suriye için bölgesel çözüm önerileri sunduğunu aktaran İba, ayrı devlet kurmanın ötesinde eşit yurttaşlık temelinde etnik, kültürel ve inançsal hak ve talepler sunduğunu ve bunun için somut adımlar attığını vurguladı. 
 
“Kürdistan’da başlayan bağımsızlık ve özgürlük mücadelelerinin en önemlisi ve döneme özgü bir başlangıç noktası olarak değerlendirilebilecek olan 1880’deki Şeyh Ubeydullah Hareketiydi” hatırlatmasında bulunan İba, “O günden bu yana 140 yıl geçti, ama egemenlerin inkar, imha, tehcir ve asimilasyon politikaları Kürtlerin demokratik hak ve taleplerini dillendirmelerini engelleyemedi. Bu süreçten çıkarılacak tek ders, Kürt sorununun demokratik ve siyasal çözümünden başka bir seçeneğin olmadığıdır” diye konuştu. 
 
 
 

Haber/Fotoğraf: Mezopotamya Ajansı

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.